Lenen van je eigen bv: de DGA-leenregels en hun fiscale gevolgen

Waar de grens werkelijk ligt

Op 31 december, de peildatum, wordt gekeken naar de gezamenlijke schulden van de DGA en diens fiscale partner aan de eigen bv. Heeft de DGA belangen in meerdere bv’s, dan worden de relevante schulden aan die vennootschappen bij elkaar opgeteld. Komt het totaal boven het toepasselijke maximumbedrag uit, dan geldt het meerdere als een fictief regulier voordeel. Dat bedrag wordt in box 2 belast, ook als de bv feitelijk geen euro dividend heeft uitgekeerd.

Het wettelijke maximumbedrag is in 2026 € 500.000. De veelgenoemde € 700.000 is geen voorgenomen verhoging die nog op invoering wacht, maar het bedrag dat uitsluitend voor de eerste peildatum, 31 december 2023, gold. Vanaf 2024 is de grens verlaagd naar € 500.000. Voor de peildatum van 31 december 2026 moet een DGA dus met € 500.000 rekenen, voor zover het persoonlijke maximumbedrag niet door een eerder belast fictief voordeel is verhoogd.

Dit maximumbedrag is geen civielrechtelijk leenverbod. Een DGA kan meer dan € 500.000 aan zijn bv verschuldigd zijn. Het bovenmatige deel wordt in het jaar van overschrijding belast, terwijl de volledige lening blijft bestaan en rente, aflossing en zekerheden van kracht blijven. De heffing lost de schuld dus niet af. Evenmin verhoogt zij de verkrijgingsprijs van de aandelen. De wet werkt met een persoonlijk maximumbedrag en, bij latere aflossing, eventueel met een negatief fictief regulier voordeel om dubbele heffing te voorkomen.

Dat mechanisme is belangrijk. Is een bovenmatig deel in een eerder jaar al in box 2 belast, dan wordt het maximumbedrag voor het volgende jaar met dat belaste bedrag verhoogd. Iemand die in 2024 € 750.000 verschuldigd was en toen € 250.000 als fictief regulier voordeel aangaf, begint daarna in beginsel met een persoonlijk maximumbedrag van € 750.000. Zolang de totale schuld niet verder stijgt, ontstaat niet ieder jaar opnieuw belasting over hetzelfde bedrag. Wordt later afgelost, dan daalt het maximumbedrag — nooit verder dan de wettelijke basisgrens — en kan een negatief fictief regulier voordeel ontstaan dat volgens de box 2-regels kan worden verrekend.

Vooral de eigenwoninguitzondering veroorzaakt misverstanden. Voor een eigenwoningschuld die ná 31 december 2022 bij de bv is ontstaan, moet in beginsel een hypotheekrecht ten gunste van de bv zijn gevestigd. Zonder dat formele recht telt de lening mee, ook als in de leningsovereenkomst duidelijk staat dat het geld voor de woning is gebruikt. Voor een kwalificerende eigenwoningschuld die op 31 december 2022 al bestond, geldt overgangsrecht en is het hypotheekrecht niet vereist. Wie een nieuwe of aanvullende lening nog vóór het einde van het jaar buiten de berekening wil houden, moet tijdig notarieel advies inwinnen; dit is geen handeling om pas op 31 december te regelen. Omdat de box 2-tarieven bepalen wat een overschrijding kost, geeft hoeveel belasting u betaalt meer context bij het fiscale totaalbeeld.

Wanneer een lening echt een lening is

Onder € 500.000 blijven lost maar één probleem op. De Wet excessief lenen gaat over de omvang van de schulden. Los daarvan moet de lening zakelijk zijn: de bv hoort voorwaarden te hanteren die zij onder vergelijkbare omstandigheden ook bij een onafhankelijke derde zou aanvaarden. Een lening van € 300.000 kan dus ruim onder de grens blijven en toch fiscale problemen opleveren als zij feitelijk geen reële lening vormt.

Leg de afspraken vast in een leningsovereenkomst. De Belastingdienst adviseert dit nadrukkelijk, omdat daarmee achteraf kan worden aangetoond wat partijen hebben afgesproken. Denk aan de hoofdsom, looptijd, rente, aflossingen, zekerheden en gevolgen van niet-nakoming. Het ontbreken van een schriftelijk contract maakt een schuld niet in alle gevallen automatisch ongeldig, maar zorgt wel voor een ernstig bewijsprobleem wanneer de feiten tijdens een controle worden beoordeeld.

Een zakelijke rente is een tweede kernvoorwaarde. Er bestaat geen vast standaardpercentage voor iedere DGA-lening. De passende rente hangt onder meer af van looptijd, aflossingsschema, kredietrisico, verstrekte zekerheden en de marktomstandigheden op het moment waarop de lening wordt aangegaan. Vergelijk daarom met wat een onafhankelijke financier bij een vergelijkbare lening en vergelijkbare debiteur zou verlangen. Een groot, ongedekt krediet tegen 0% of een symbolische rente is moeilijk zakelijk te onderbouwen.

Ook het aflossingsschema moet uitvoerbaar zijn. Een lening die zeven jaar blijft staan, waarop niets wordt afgelost en waarvoor op basis van inkomen en vermogen geen geloofwaardige terugbetalingsroute bestaat, lijkt niet op financiering die een onafhankelijke partij zou verstrekken. De inspecteur kijkt niet alleen naar het contract, maar ook naar de uitvoering ervan en naar de terugbetalingscapaciteit van de DGA bij het verstrekken van de lening.

Bij substantiële bedragen kunnen zekerheden noodzakelijk zijn. Een bank zal bij een grote privélening vaak zekerheid, aanvullende rente of andere bescherming verlangen. Ontbreekt iedere zekerheid, dan moet uit de overige voorwaarden en omstandigheden des te duidelijker blijken waarom de bv het risico toch zakelijk kon aanvaarden. Zekerheid is dus geen universele, afzonderlijke wettelijke eis voor elke lening, maar wel een zwaarwegende factor.

Juist bij een rekening-courant gaat het vaak mis op meerdere punten tegelijk: geen duidelijke schriftelijke limiet, rente die alleen achteraf administratief wordt geboekt, geen aflossingsafspraken en een saldo dat elk jaar groeit zonder nieuwe beoordeling. Daardoor is een oplopende RC een zichtbaar aandachtspunt in de administratie van een bv.

Let op: De RC-schuld hoort consistent te worden verwerkt in de administratie en aangiften van de DGA en de bv. De bv neemt haar vordering op de DGA op in de administratie en fiscale aangifte; de DGA verwerkt de schuld waar dat in de inkomstenbelasting relevant is. Een verschil kan tot vragen leiden. De bronclaim dat ieder betekenisvol verschil automatisch een jaarlijkse controle activeert, is niet publiek onderbouwd en moet daarom niet als vaste handhavingsregel worden gepresenteerd.

Wilt u weten welke stukken een inspecteur bij een controle beoordeelt, lees dan boekenonderzoek door de Belastingdienst.

Het gevolg waarvoor bijna niemand reserveert

Een schuld boven het persoonlijke maximumbedrag op de peildatum heeft een voorspelbaar gevolg: box 2-heffing over het bovenmatige deel. Dat kan pijnlijk zijn, maar de systematiek is afgebakend. Een riskantere situatie ontstaat wanneer de Belastingdienst stelt dat een opname nooit als echte lening bedoeld of uitvoerbaar was.

Als bij verstrekking al duidelijk was dat de DGA het bedrag niet kon of zou terugbetalen en de bv en DGA zich daarvan bewust waren, kan de opname onder omstandigheden als een winstuitdeling worden aangemerkt. Dan kan het volledige als uitdeling aangemerkte bedrag relevant zijn, zonder bescherming van de grens van € 500.000. De bv moet over een dividenduitkering in beginsel 15% dividendbelasting inhouden en afdragen. Die dividendbelasting staat niet als een tweede, zelfstandige eindheffing naast box 2: zij kan in de aangifte inkomstenbelasting doorgaans worden verrekend met de verschuldigde box 2-belasting. De precieze civielrechtelijke en fiscale verwerking hangt af van de feiten; het is te stellig om te zeggen dat een schuld altijd volledig blijft bestaan nadat zij fiscaal als uitdeling is behandeld.

Een andere mogelijke kwalificatie is loon. Heeft de DGA bedragen opgenomen als vervanging van afgesproken salaris en is van terugbetaling feitelijk geen sprake, dan kan de Belastingdienst de opname geheel of gedeeltelijk als beloning voor werkzaamheden behandelen. Dat kan leiden tot loonheffingen, rente en mogelijk boetes via een naheffingsaanslag bij de bv.

In opzettelijke gevallen kan bovendien het fiscale boete- of strafrecht in beeld komen, bijvoorbeeld wanneer documenten worden vervalst of bewust onjuiste aangiften worden gedaan. FIOD-betrokkenheid is geen normaal gevolg van een slordig bijgehouden RC, maar ernstige fraude kan wel strafrechtelijk worden onderzocht. Vermijd daarom stellige strafrechtelijke conclusies zonder naar de concrete feiten en het bewijs te kijken.

De Wet excessief lenen is onderwerp geweest van juridische procedures en kritiek, onder meer over eigendomsbescherming en de heffing over een fictief voordeel. Zulke procedures schorten de wet echter niet automatisch op. Voor de dagelijkse praktijk blijft de geldende regeling leidend totdat wetgeving of bindende rechtspraak daar verandering in brengt. Omdat het RC-saldo in de jaarstukken moet aansluiten op de onderliggende administratie, laat jaarrekening in Nederland zien hoe financiële cijfers onderling samenhangen.

Vijf manieren om het saldo vóór het einde van het jaar te verlagen

Wie ruim voor 31 december ziet dat de schuld boven het persoonlijke maximumbedrag dreigt uit te komen, heeft verschillende mogelijkheden. Welke route passend is, hangt af van de persoonlijke belastingpositie, de uitkeerbare reserves en liquiditeit van de bv en de aard van de onderliggende schuld.

De eerste en meestgebruikte route is een dividenduitkering verrekenen met de schuld. De bevoegde organen van de bv nemen een geldig uitkeringsbesluit en het dividend wordt niet uitbetaald, maar formeel met de RC-schuld verrekend. Over het dividend is box 2-belasting verschuldigd: in 2026 24,5% tot en met € 68.843 belastbaar box 2-inkomen en 31% over het meerdere. De bv houdt in beginsel 15% dividendbelasting in, die de DGA met de inkomstenbelasting verrekent. Deze route kan alleen als de bv de uitkeringstest doorstaat en voldoende uitkeerbare reserves heeft.

Een tweede mogelijkheid is extra loon uitkeren en het nettobedrag gebruiken om af te lossen. Over het extra loon zijn loonheffingen verschuldigd. Terugbetaling kan via een bankbetaling of, als aan de civielrechtelijke voorwaarden is voldaan, via een helder gedocumenteerde verrekening. Alleen een losse boeking zonder rechtsgeldige grondslag is onvoldoende. Deze route past vooral wanneer zij binnen de totale loon- en inkomenspositie van de DGA verdedigbaar en betaalbaar is.

De derde route ziet op een eigenwoningschuld die niet onder het overgangsrecht valt. Als de lening fiscaal een eigenwoningschuld is, maar het vereiste hypotheekrecht ontbreekt, kan een notaris mogelijk een hypotheekrecht ten gunste van de bv vestigen. Vanaf het moment dat aan de voorwaarden is voldaan, kan het kwalificerende deel buiten de berekening blijven. Laat vooraf controleren of de lening werkelijk aan de eigenwoningregels voldoet; een hypotheekakte alleen repareert geen lening die fiscaal geen eigenwoningschuld is.

Een vierde optie is dat de DGA een privébezitting tegen zakelijke voorwaarden aan de bv verkoopt en de koopprijs met de RC-schuld verrekent. Dat kan bijvoorbeeld gaan om apparatuur of een voertuig dat de bv daadwerkelijk nodig heeft. Een onafhankelijke marktwaarde, zakelijke noodzaak en correcte overdrachtsdocumentatie zijn essentieel. Houd ook rekening met mogelijke btw, overdrachtsbelasting, inkomstenbelasting en bijtelling; een activatransactie is niet automatisch fiscaal neutraal.

De vijfde optie is formele verrekening wanneer de DGA op zijn beurt een opeisbare vordering op de bv heeft, bijvoorbeeld wegens aantoonbaar voorgeschoten zakelijke kosten. Hoewel zo’n vordering niet vanzelf wordt afgetrokken bij de berekening van excessief lenen, kan een rechtsgeldige verrekening vóór de peildatum beide posities daadwerkelijk verminderen. De vorderingen moeten verrekenbaar zijn en de verwerking moet tijdig, ondubbelzinnig en niet achteraf worden geconstrueerd.

Geen van deze stappen is met een druk op de knop geregeld. Voor dividend zijn een uitkeringstest en formele besluiten nodig. Een hypotheekrecht vraagt om een notaris en vaak enkele weken voorbereiding. De overdracht van een bezit vergt waardering en fiscale beoordeling. Wie in oktober of november de grens ziet naderen, moet daarom direct handelen en niet wachten op de jaarafsluiting. Een bv en holding tegelijk oprichten geeft context bij de groepsstructuur; voorlopige aanslag inkomstenbelasting legt uit hoe een verwachte heffing eerder over het jaar kan worden verdeeld.

Ken uw saldo voordat de Belastingdienst ernaar vraagt

De RC hoeft zijn praktische flexibiliteit niet te verliezen. Wel moet de DGA voortdurend weten wat het actuele saldo is, welke transacties eraan ten grondslag liggen en of de afspraken nog zakelijk en uitvoerbaar zijn. Begin bovendien vroeg genoeg met de jaarultimoanalyse om een gekozen oplossing juridisch en administratief correct uit te voeren.

Wilt u inzicht in uw huidige RC-positie en vóór 31 december de juiste documentatie regelen, boek dan een demo. We nemen uw cijfers en mogelijkheden samen door. Ons team kan ook helpen bij het oprichten van uw bv of bij het inrichten van boekhouding en salarisadministratie, zodat het saldo doorlopend wordt gevolgd in plaats van eenmaal per jaar te worden gereconstrueerd.

Veelgestelde vragen

Wat is de rekening-courant tussen een DGA en zijn bv?

Het is een doorlopende rekening waarop bedragen worden geboekt die tussen de DGA en de bv bewegen buiten reguliere loon- of dividendbetalingen. Staat de DGA per saldo in het rood bij de bv, dan heeft hij een RC-schuld, vaak ontstaan door meerdere privéopnamen in de loop van de tijd.

Wat is de Wet excessief lenen?

Deze wet geldt sinds 1 januari 2023 en belast het bovenmatige deel van de relevante schulden van een DGA en diens fiscale partner aan de eigen bv of bv’s als een fictief regulier voordeel in box 2.

Hoe werkt de grens van € 500.000 voor DGA-leningen?

Op 31 december wordt bekeken of de gezamenlijke relevante schulden hoger zijn dan het persoonlijke maximumbedrag. Het meerdere wordt in box 2 belast. Eerder belaste bedragen kunnen het persoonlijke maximumbedrag verhogen; bij latere aflossing kan een negatief fictief regulier voordeel ontstaan.

Is de grens verhoogd naar € 700.000?

Nee. € 700.000 was de wettelijke grens voor de eerste peildatum, 31 december 2023. Vanaf 2024 bedraagt de basisgrens € 500.000. Voor 31 december 2026 geldt dus € 500.000, tenzij het persoonlijke maximumbedrag door een eerder belast bovenmatig deel hoger ligt.

Telt een eigenwoninglening bij de bv mee voor de grens van € 500.000?

Een kwalificerende eigenwoningschuld blijft buiten beschouwing als de bv een hypotheekrecht op de woning heeft. Voor een eigenwoningschuld die al op 31 december 2022 bestond, geldt overgangsrecht en is dat hypotheekrecht voor het bestaande deel niet vereist.

Welke rente moet een DGA over een lening van de bv betalen?

Een zakelijke rente die past bij de looptijd, het aflossingsschema, de zekerheden, het kredietrisico en de marktomstandigheden bij het aangaan van de lening. Er bestaat geen algemeen vast percentage; de vergelijking moet aansluiten bij een werkelijk vergelijkbare financiering.

Wat gebeurt er als de lening niet goed is vastgelegd?

Slechte documentatie veroorzaakt een bewijsprobleem. Als de feiten bovendien laten zien dat geen reële terugbetaling was bedoeld of mogelijk, kan de Belastingdienst het bedrag geheel of gedeeltelijk als dividend of loon behandelen, met belasting, rente en mogelijk een boete tot gevolg.

Wat is het verschil tussen excessief lenen en herkwalificatie als dividend?

De Wet excessief lenen belast het bedrag boven het persoonlijke maximumbedrag als fictief regulier voordeel, terwijl de lening civielrechtelijk blijft bestaan. Bij een winstuitdeling gaat het om de vraag of een opname in werkelijkheid definitief aan de DGA ten goede is gekomen; dan kan het volledige als uitdeling aangemerkte bedrag worden belast.

Hoe verwerkt de DGA de RC-schuld in de aangifte inkomstenbelasting?

Dat hangt mede af van het gebruik van het geleende geld en de toepasselijke box. De schuld moet correct en consistent worden aangegeven waar de aangifte daarom vraagt. De bv verwerkt haar vordering in de administratie en aangifte vennootschapsbelasting. Beide kanten moeten op de onderliggende administratie aansluiten.

Wat zijn vijf manieren om de RC-schuld vóór 31 december te verlagen?

Een dividend rechtsgeldig met de schuld verrekenen, extra nettoloon gebruiken voor aflossing, een vereist hypotheekrecht voor een kwalificerende eigenwoningschuld vestigen, een bruikbaar privéactivum zakelijk aan de bv overdragen en verrekenen, of een afzonderlijke opeisbare vordering op de bv formeel met de RC-schuld verrekenen. Laat vooraf de fiscale en civielrechtelijke gevolgen beoordelen.