Boekhouding
Boekhouding
Finance
Belasting
ROE, ROA en ROI: De drie rendementspercentages die elke ondernemer moet kennen
Leer het verschil tussen ROE, ROA en ROI, en ontdek hoe deze drie financiële ratio's Nederlandse ondernemers helpen bij het evalueren van winstgevendheid, efficiëntie en investeringsbeslissingen.
•
15 min.
Intro
De meeste Nederlandse ondernemers kunnen je precies vertellen hoeveel omzet hun bedrijf draait en weten vaak ook wat hun winstmarge ongeveer is. Veel minder ondernemers kunnen echter antwoord geven op een belangrijkere vraag: levert mijn onderneming eigenlijk wel voldoende rendement op het geld dat ik erin heb geïnvesteerd? Omzet laat zien hoe groot je bedrijf is. De winstmarge vertelt hoe efficiënt je omzet wordt omgezet in winst. Geen van beide laat zien of het kapitaal, de tijd en de middelen die je in je onderneming hebt gestoken daadwerkelijk voldoende rendement opleveren.
Daar komen ROE, ROA en ROI om de hoek kijken. Dit zijn geen ingewikkelde financiële begrippen die alleen bedoeld zijn voor beursgenoteerde bedrijven of investeerders. Het zijn praktische stuurinformatie voor iedere ondernemer, of je nu een BV of een eenmanszaak hebt. Ze laten zien waar waarde wordt gecreëerd, waar kapitaal onvoldoende rendeert en waar verbeteringen mogelijk zijn. Zodra je begrijpt hoe deze drie kengetallen samenhangen, veranderen je financiële cijfers van een terugblik op het verleden in een hulpmiddel om betere beslissingen voor de toekomst te nemen.
Wat Vertellen Deze Drie Rendementscijfers Eigenlijk?
Omzet vertelt hoe groot je onderneming is.
De winstmarge laat zien hoeveel winst je overhoudt op iedere euro omzet.
Maar geen van beide geeft antwoord op de vraag of je onderneming voldoende rendement behaalt op alles wat erin is geïnvesteerd.
Stel dat twee bedrijven allebei €100.000 winst maken.
Op het eerste gezicht lijken beide ondernemingen even succesvol.
Maar:
Bedrijf A had slechts €300.000 nodig om deze winst te realiseren.
Bedrijf B investeerde hiervoor €2 miljoen.
Hoewel beide ondernemingen dezelfde winst maken, levert Bedrijf A een veel hoger rendement op voor de eigenaar.
Precies daarvoor gebruik je ROE, ROA en ROI.
Elk kengetal beantwoordt een andere vraag.
ROE (Return on Equity) laat zien hoeveel rendement je behaalt op je eigen geïnvesteerde vermogen.
ROA (Return on Assets) meet hoe efficiënt alle bezittingen van het bedrijf winst genereren, ongeacht hoe deze zijn gefinancierd.
ROI (Return on Investment) meet het rendement van een specifieke investering of zakelijke beslissing.
Samen geven deze drie kengetallen een compleet beeld van de prestaties van je onderneming, iets wat omzet en winstmarge alleen nooit kunnen laten zien.
In plaats van uitsluitend te kijken naar hoeveel winst je maakt, laten ze zien hoe efficiënt jouw onderneming het beschikbare kapitaal inzet.
Voordat je deze kengetallen kunt berekenen, is het belangrijk dat je begrijpt hoe de cijfers op je balans zijn opgebouwd. Het eigen vermogen, de totale activa en de nettowinst komen namelijk allemaal uit je jaarrekening.
ROE: Return on Equity, Verdient Jouw Eigen Vermogen Genoeg?
Voor veel ondernemers is ROE het belangrijkste financiële kengetal.
Iedere ondernemer stelt zichzelf uiteindelijk dezelfde vraag:
"Levert het geld dat ik in mijn onderneming heb gestoken eigenlijk voldoende rendement op?"
ROE geeft daar direct antwoord op.
Formule
ROE = (Nettowinst ÷ Eigen Vermogen) × 100%
Het eigen vermogen bestaat uit alles wat daadwerkelijk van de eigenaar is.
Denk daarbij aan:
Gestort aandelenkapitaal.
Ingehouden winsten.
Reserves.
Stel dat jouw BV beschikt over:
Eigen vermogen: €60.000
Nettowinst: €15.000
Dan bedraagt de ROE:
(15.000 ÷ 60.000) × 100 = 25%
Dat betekent dat iedere euro die de aandeelhouders in de onderneming hebben geïnvesteerd, 25 cent winst heeft opgeleverd.
Dat cijfer krijgt pas echt betekenis wanneer je het vergelijkt met een alternatief.
Als dezelfde €60.000 op een spaarrekening had gestaan tegen ongeveer 2% rente, dan had dit slechts €1.200 opgeleverd.
De onderneming realiseerde daarentegen €15.000 winst.
Zolang het ondernemersrisico acceptabel is, creëert de onderneming dus aanzienlijk meer waarde dan een passieve investering.
Richtwaarden Voor Nederlandse MKB-Bedrijven
Hoewel iedere branche anders is, geven onderstaande gemiddelden een goede indicatie.
Sector | Gezonde ROE |
IT, consultancy en zakelijke dienstverlening | 25% tot 50%+ |
Algemene dienstverlening | 15% tot 30% |
Retail | 10% tot 20% |
Industrie en logistiek | 8% tot 15% |
Vastgoed en kapitaalintensieve bedrijven | 5% tot 12% |
Zie deze percentages niet als harde doelstellingen.
Kapitaalintensieve ondernemingen hebben nu eenmaal meer investeringen nodig om winst te maken, waardoor de ROE vaak lager ligt.
Softwarebedrijven, consultancybureaus en andere dienstverleners behalen juist regelmatig hogere rendementen doordat zij relatief weinig kapitaal nodig hebben om te groeien.
Een structureel lage ROE zou daarom altijd aanleiding moeten zijn voor de volgende vraag:
"Zou mijn geïnvesteerde vermogen elders, bij een vergelijkbaar risico, meer rendement opleveren?"
Als het eerlijke antwoord daarop ja is, dan vernietigt de onderneming mogelijk waarde in plaats van deze te creëren.
Ook de manier waarop winst wordt uitgekeerd of binnen de onderneming blijft, heeft invloed op de ROE. Beslissingen rondom DGA salaris versus dividend beïnvloeden namelijk het eigen vermogen op de balans en daarmee ook de hoogte van de ROE.
ROE vertelt dus niet alleen of je onderneming winstgevend is.
Het laat vooral zien of jouw ondernemerschap voldoende rendement oplevert op het kapitaal dat je zelf hebt geïnvesteerd.
ROA: Return on Assets, Hoe Hard Werkt Jouw Onderneming Eigenlijk?
Waar ROE kijkt naar het rendement op het eigen vermogen van de ondernemer, kijkt ROA naar de efficiëntie van de onderneming als geheel.
In plaats van te vragen hoeveel rendement jouw eigen investering oplevert, beantwoordt ROA een andere vraag:
"Hoe efficiënt zet mijn onderneming al haar bezittingen in om winst te maken?"
Dat onderscheid is belangrijk, omdat de meeste ondernemingen niet uitsluitend met eigen vermogen worden gefinancierd. Veel bedrijven maken ook gebruik van bankleningen, leaseconstructies of andere vormen van vreemd vermogen. ROA kijkt naar alle activa van de onderneming, ongeacht hoe deze zijn gefinancierd.
Formule
ROA = (Nettowinst of EBIT ÷ Totale Activa) × 100%
Veel financiële analisten gebruiken liever EBIT (Earnings Before Interest and Taxes) omdat daarmee de invloed van financieringskeuzes en belastingen wordt weggenomen. Hierdoor zijn bedrijven onderling beter vergelijkbaar. Voor veel MKB-ondernemers is het echter prima om de nettowinst te gebruiken, zolang je de berekening ieder jaar op dezelfde manier uitvoert.
Stel dat jouw BV beschikt over:
Totale activa: €120.000
Nettowinst: €15.000
Dan bedraagt de ROA:
(15.000 ÷ 120.000) × 100 = 12,5%
Dat betekent dat iedere euro die in de onderneming aanwezig is, gemiddeld 12,5 cent winst oplevert.
ROA is vooral interessant wanneer je ondernemingen binnen dezelfde branche met elkaar vergelijkt.
Twee adviesbureaus kunnen bijvoorbeeld allebei een ROE van 25% hebben, terwijl het ene bedrijf een ROA van 20% heeft en het andere slechts 10%. Het verschil zit dan vaak niet in de winstgevendheid, maar in de manier waarop de onderneming is gefinancierd.
Het Hefboomeffect Tussen ROE en ROA
Zodra een onderneming vreemd vermogen gebruikt, zal de ROE vrijwel altijd hoger zijn dan de ROA.
Dat komt doordat ROE uitsluitend kijkt naar het rendement op het eigen vermogen, terwijl ROA het rendement meet op alle activa, dus inclusief de activa die met geleend geld zijn gefinancierd.
Stel dat twee identieke ondernemingen allebei beschikken over:
€120.000 aan activa.
€15.000 nettowinst.
De eerste onderneming is volledig gefinancierd met eigen vermogen.
De tweede onderneming bestaat uit:
€60.000 eigen vermogen.
€60.000 banklening.
Beide ondernemingen hebben dezelfde ROA, omdat ze met dezelfde activa dezelfde winst behalen.
De tweede onderneming heeft echter een aanzienlijk hogere ROE, omdat dezelfde winst wordt behaald met minder eigen vermogen.
Een groter verschil tussen ROE en ROA laat dus zien dat een onderneming meer gebruikmaakt van vreemd vermogen.
Dat hoeft helemaal niet negatief te zijn.
Wanneer de onderneming meer rendement behaalt op haar activa dan de rente die zij betaalt over haar leningen, werkt dit hefboomeffect juist in het voordeel van de aandeelhouders.
Tegelijkertijd neemt ook het financiële risico toe wanneer de winst onder druk komt te staan of de rentelasten stijgen.
Daarom bekijken ervaren ondernemers ROE en ROA altijd samen. Zo krijg je niet alleen inzicht in de winstgevendheid, maar ook in de mate waarin deze afhankelijk is van financiering.
ROI: Return on Investment, Is Deze Investering Het Echt Waard?
Waar ROE en ROA de prestaties van de onderneming als geheel meten, richt ROI zich op afzonderlijke investeringen.
Iedere ondernemer neemt voortdurend investeringsbeslissingen.
Moet je een extra medewerker aannemen?
Een marketingcampagne starten?
Nieuwe software aanschaffen?
Investeren in machines?
ROI helpt bij één eenvoudige vraag:
"Levert deze investering uiteindelijk meer op dan hij kost?"
Formule
ROI = ((Opbrengst van de investering − Kosten van de investering) ÷ Kosten van de investering) × 100%
Juist doordat ROI op vrijwel iedere investering kan worden toegepast, is dit misschien wel het meest veelzijdige rendementscijfer van de drie.
Voorbeeld 1: Marketingcampagne
Een BV investeert €8.000 in een online marketingcampagne.
De campagne levert op:
€24.000 extra omzet.
Een brutomarge van 40%.
De opbrengst bedraagt dan:
€9.600
De ROI wordt:
((9.600 − 8.000) ÷ 8.000) × 100 = 20%
De campagne heeft dus een positief rendement opgeleverd en daadwerkelijk waarde toegevoegd aan de onderneming.
Voorbeeld 2: Nieuwe Machines
Een productiebedrijf investeert:
€15.000
in nieuwe apparatuur.
Hierdoor dalen de productiekosten met:
€4.500 per jaar
Na drie jaar bedraagt de totale besparing:
€13.500
De ROI wordt dan:
((13.500 − 15.000) ÷ 15.000) × 100 = -10%
Op basis van een periode van drie jaar lijkt deze investering nog niet rendabel.
Wanneer de machines echter veel langer meegaan, kan dezelfde investering alsnog een uitstekend rendement opleveren. Daarom moet ROI altijd worden beoordeeld binnen de verwachte levensduur van een investering.
De ROI Die Vrijwel Geen Ondernemer Berekent
Vrijwel alle artikelen beschrijven ROI uitsluitend als een financieel kengetal voor investeringen.
Voor ondernemers is er nog een veel interessantere toepassing.
Denk aan een DGA die:
€100.000 investeert in zijn BV.
Vijf jaar lang 60 uur per week werkt.
Zichzelf een gebruikelijk DGA-salaris uitkeert.
Uiteindelijk een onderneming opbouwt die jaarlijks €30.000 aan uitkeerbare winst oplevert.
Op papier is de onderneming winstgevend.
Maar wanneer je ook het geïnvesteerde kapitaal én duizenden uren eigen tijd meerekent, kan het werkelijke rendement heel anders uitpakken.
Juist deze bredere manier van kijken naar ROI helpt ondernemers om strategische keuzes te maken.
Is doorgroeien verstandig?
Moet je automatiseren?
Moet je juist investeren?
Of leveren jouw tijd, kennis en kapitaal ergens anders een beter rendement op?
Daarom is ROI veel meer dan alleen een financieel kengetal. Het is een hulpmiddel om betere investeringsbeslissingen te nemen, zowel voor je geld als voor je tijd.
Alle Drie Rendementscijfers Samen Bekeken
De echte kracht van ROE, ROA en ROI zit niet in het afzonderlijk berekenen van deze kengetallen. Hun grootste waarde ontstaat wanneer je ze tegelijkertijd op dezelfde onderneming toepast.
Elk kengetal geeft antwoord op een andere vraag, maar samen vertellen ze het complete financiële verhaal van je bedrijf.
Laten we daarom alle drie de rendementscijfers toepassen op dezelfde onderneming.
Praktijkvoorbeeld
Bedrijfsprofiel
Nederlandse IT-consultancy BV, jaar 3
Jaaromzet: €280.000
Nettowinst: €42.000
Eigen vermogen: €90.000
Totale activa: €160.000
Openstaande banklening: €70.000
Stap 1: Bereken de ROE
ROE = (42.000 ÷ 90.000) × 100 = 46,7%
Dat is een uitstekend resultaat volgens vrijwel iedere branchebenchmark.
De aandeelhouders verdienen bijna 47 cent winst voor iedere euro eigen vermogen die zij in de onderneming hebben geïnvesteerd.
Stap 2: Bereken de ROA
ROA = (42.000 ÷ 160.000) × 100 = 26,3%
Hieruit blijkt dat de onderneming haar totale activa zeer efficiënt inzet.
Ongeacht of deze activa zijn gefinancierd met eigen vermogen of vreemd vermogen, leveren zij een sterk rendement op.
Stap 3: Vergelijk ROE en ROA
Het verschil tussen beide kengetallen bedraagt:
46,7% − 26,3% = 20,4 procentpunt
Dat verschil vertelt direct iets over de financiering van de onderneming.
De banklening van €70.000 vergroot het rendement op het eigen vermogen.
Omdat de onderneming meer rendement behaalt dan de rente die over de lening wordt betaald, werkt het hefboomeffect in het voordeel van de aandeelhouders.
Als dezelfde onderneming volledig met eigen vermogen was gefinancierd, zou het risico lager zijn, maar zou de ROE ook aanzienlijk dalen.
Stap 4: Bereken de ROI van een Recente Investering
De onderneming investeerde onlangs:
€12.000
in nieuwe projectmanagementsoftware.
Daardoor nam de declarabele capaciteit toe, wat resulteerde in:
€18.000 extra omzet per jaar.
Een winstmarge van 50%.
De opbrengst bedraagt daarmee:
€9.000
De ROI wordt:
((9.000 − 12.000) ÷ 12.000) × 100 = -25%
Op het eerste gezicht lijkt dit een teleurstellend resultaat.
Maar software wordt vrijwel nooit aangeschaft met slechts één jaar als terugverdientijd.
Wanneer dezelfde extra opbrengst ook in het tweede jaar wordt gerealiseerd, verandert deze investering alsnog in een winstgevende beslissing.
Dit laat zien waarom ROI altijd moet worden beoordeeld binnen de volledige levensduur van een investering.
Het Verhaal Achter De Cijfers
Wanneer je alle drie de rendementscijfers samen bekijkt, ontstaat een veel completer beeld van de onderneming.
ROE laat zien dat de aandeelhouders een uitzonderlijk hoog rendement behalen op hun eigen vermogen.
ROA bevestigt dat de onderneming haar activa zeer efficiënt benut.
Het verschil tussen ROE en ROA maakt duidelijk dat vreemd vermogen op een gezonde manier wordt ingezet om het rendement op het eigen vermogen te vergroten.
ROI laat zien dat niet iedere investering direct rendement oplevert, ook al presteert de onderneming als geheel uitstekend.
Precies daarom kijken ervaren ondernemers nooit naar slechts één financieel kengetal.
Samen vertellen deze cijfers niet alleen hoe goed jouw onderneming vandaag presteert, maar vooral waarom zij zo presteert en waar nog ruimte ligt voor verbetering.
Weet je niet precies waar je de benodigde cijfers kunt vinden? Dan is het verstandig eerst te begrijpen hoe je een balans opstelt. Daar vind je het eigen vermogen, de totale activa en andere gegevens die je nodig hebt om deze rendementscijfers te berekenen.
Wat Kun Je Doen Als Je Rendementscijfers Te Laag Zijn?
Het berekenen van financiële kengetallen heeft alleen waarde als je er vervolgens ook betere beslissingen door neemt.
Wanneer één van je rendementscijfers structureel achterblijft, is de volgende stap om te bepalen welk onderdeel van de onderneming verbetering nodig heeft.
Elk kengetal wijst namelijk naar een andere knop waaraan je kunt draaien.
Wanneer De ROE Te Laag Is
Een lage ROE betekent meestal dat de onderneming te weinig winst behaalt ten opzichte van het eigen vermogen.
Mogelijke verbeteringen zijn:
De omzet verhogen.
Prijzen optimaliseren.
Kosten verlagen.
Strategisch gebruikmaken van vreemd vermogen om groei te financieren.
Meer lenen is echter niet automatisch de juiste oplossing.
Wanneer de winstmarges al onder druk staan, vergroot extra financiering vooral het risico zonder dat de onderliggende prestaties verbeteren.
Wanneer De ROA Te Laag Is
Een lage ROA wijst erop dat de bezittingen van de onderneming onvoldoende rendement opleveren.
Controleer bijvoorbeeld of je onderneming beschikt over:
Apparatuur die nauwelijks wordt gebruikt.
Langzaam roterende voorraden.
Hoge openstaande debiteuren.
Grote hoeveelheden overtollige liquide middelen.
Een BV die jarenlang €50.000 aan ongebruikt kasgeld op de balans laat staan, drukt daarmee onnodig haar ROA.
Dat geld kan mogelijk beter worden ingezet voor investeringen, groei of, wanneer het niet nodig is, worden uitgekeerd.
Wanneer De ROI Te Laag Is
Een tegenvallende ROI betekent meestal dat een specifieke investering minder succesvol is geweest dan vooraf werd verwacht.
Stel jezelf dan de volgende vragen:
Waren de omzetverwachtingen realistisch?
Heeft de investering voldoende tijd gehad om rendement op te leveren?
Is het verstandig om verder te investeren?
Of levert hetzelfde budget elders meer op?
Een belangrijk inzicht is dat rendementscijfers niet alleen verbeteren door méér winst te maken.
Ook het efficiënter inzetten van kapitaal heeft een groot effect.
Een onderneming die dezelfde winst behaalt met minder activa, minder eigen vermogen of lagere investeringskosten zal automatisch hogere ROE-, ROA- en ROI-cijfers laten zien.
Twijfel je welke verbeteringen de meeste impact hebben? Dan kan een ervaren accountant of boekhouder helpen om de cijfers te analyseren en de juiste vervolgstappen te bepalen.
Betere Beslissingen Beginnen Met Beter Financieel Inzicht
Omzet laat zien hoe groot je onderneming is.
De winstmarge laat zien hoe efficiënt je winst maakt.
ROE, ROA en ROI laten zien of je onderneming daadwerkelijk waarde creëert.
Samen geven deze drie kengetallen inzicht in hoe efficiënt je eigen vermogen, je activa en je investeringen worden ingezet. Daarmee veranderen financiële cijfers van een administratieve verplichting in een praktisch hulpmiddel voor betere ondernemersbeslissingen.
Bij Neno doen we meer dan alleen je boekhouding verwerken. Met AI-native boekhouding, salarisadministratie, belastingadvies en proactieve financiële inzichten helpen we ondernemers hun cijfers écht te begrijpen en betere keuzes te maken.
Of je nu je winstgevendheid wilt verbeteren, investeringsbeslissingen wilt onderbouwen of meer grip wilt krijgen op de financiële prestaties van je onderneming, wij denken graag met je mee.
**Benieuwd hoe jouw onderneming ervoor staat? Ontdek onze diensten voor boekhouding en salarisadministratie of plan een gesprek en krijg inzicht in de cijfers die écht belangrijk zijn.
Veelgestelde Vragen
Wat is het verschil tussen ROE en ROA?
ROE meet het rendement op het eigen vermogen van de aandeelhouders. ROA meet het rendement op alle activa van de onderneming, ongeacht hoe deze zijn gefinancierd.
Wat is een goede ROE voor een Nederlands MKB-bedrijf?
Dat hangt af van de sector. Voor veel dienstverlenende bedrijven ligt een gezonde ROE tussen 15% en 30%, terwijl IT- en consultancybedrijven vaak 25% of hoger behalen doordat zij relatief weinig kapitaal nodig hebben.
Kan ik ook ROI berekenen op mijn eigen tijd als DGA?
Ja. Naast financiële investeringen kun je ook kijken naar het rendement op de tijd en het kapitaal dat je persoonlijk in je onderneming investeert. Dat geeft vaak een realistischer beeld van de werkelijke opbrengst van het ondernemerschap.
Waarom is mijn ROE hoger dan mijn ROA?
Dat betekent meestal dat je onderneming gebruikmaakt van vreemd vermogen. Zolang het rendement op de activa hoger is dan de financieringskosten, vergroot dit het rendement op het eigen vermogen.
Hoe vaak moet ik deze rendementscijfers berekenen?
De meeste ondernemers berekenen deze cijfers jaarlijks op basis van de jaarrekening. Snelgroeiende ondernemingen doen dit vaak ieder kwartaal om de prestaties beter te volgen.
Gelden deze kengetallen alleen voor een BV?
Nee. Hoewel ROE, ROA en ROI vaak worden gebruikt bij een BV, zijn deze kengetallen net zo waardevol voor een eenmanszaak, VOF of andere ondernemingsvorm.
Wat is EBIT en waarom wordt dit gebruikt bij ROA?
EBIT (Earnings Before Interest and Taxes) laat de invloed van financiering en belastingen buiten beschouwing. Daardoor kunnen ondernemingen met verschillende financieringsstructuren beter met elkaar worden vergeleken. Veel analisten gebruiken daarom EBIT bij het berekenen van ROA, al is nettowinst ook een veelgebruikte methode zolang je de berekening consequent toepast.
Written by
Nick Knuppe
CEO en oprichter
