Bv oprichten

Boekhouding

Boekhouding

Solvabiliteitsratio uitgelegd: wat het betekent en hoe u het berekent voor uw bv

Solvabiliteit laat zien hoeveel van je bv gefinancierd is met eigen geld. Bekijk de formule, de gebruikelijke norm, een rekenvoorbeeld en wat dividenden ermee doen.

•

14 min.

Solvabiliteitsratio uitgelegd

Intro

Een bankier kijkt naar uw balans en stelt één vraag: welk deel van deze onderneming is van uzelf? Solvabiliteit geeft het antwoord in één getal. Het is het aandeel van het totale vermogen van uw bv dat met eigen vermogen is gefinancierd. De benodigde cijfers staan al op de balans. In deze gids leest u wat het kengetal betekent, hoe de formule en twee varianten werken en wat de gebruikelijke norm is. Ook volgen we één balans bij beslissingen waarover een DGA invloed heeft: dividend, schulden aflossen en een lening van de DGA. Dit artikel gaat over Nederlandse bv’s. Hoe een balans is opgebouwd, leest u in een balans opstellen.

Wat solvabiliteit betekent

Achter het getal zit een eenvoudige vraag: wie vangt het verlies als eerste op wanneer de onderneming een slecht jaar heeft? Dat is het eigen vermogen. Vreemd vermogen moet in beginsel worden terugbetaald, ongeacht de resultaten. Daarom kijken geldverstrekkers en leveranciers naar de hoeveelheid eigen vermogen die als buffer onder hun vorderingen ligt. Hoe groter het eigen vermogen ten opzichte van de schulden, hoe meer verlies de onderneming kan opvangen voordat schuldeisers risico lopen. Solvabiliteit wordt daarom gebruikt als maatstaf voor de mate waarin een onderneming op langere termijn aan haar verplichtingen kan voldoen.

Voor een bv is dat belangrijker dan het misschien lijkt. Sinds de invoering van de Flex-bv op 1 oktober 2012 geldt geen wettelijk minimumkapitaal meer voor een bv. Een bv kan dus met een zeer gering geplaatst kapitaal worden opgericht. Het aandelenkapitaal zegt daardoor weinig over de financiële weerbaarheid. Het eigen vermogen op de balans — opgebouwd uit kapitaal, reserves en ingehouden winst — vormt de werkelijke buffer.

Solvabiliteit is niet het enige kengetal dat u tegenkomt. Het is nuttig de begrippen uit elkaar te houden. Liquiditeit gaat over de vraag of u op korte termijn kunt betalen wat opeisbaar wordt: liquide middelen en vlottende activa worden afgezet tegen kortlopende schulden. Rentabiliteit laat zien welk rendement het vermogen oplevert. Een onderneming kan tegelijk een sterke solvabiliteit en een krappe liquiditeit hebben, zoals het dividendvoorbeeld verderop laat zien. Banken en verzekeraars gebruiken het woord solvabiliteit eveneens, maar doelen daarmee vaak op wettelijk vereist kapitaal. Dat is een ander begrip en valt buiten deze gids.

De formule en waar u de cijfers vindt

Neem Merlijn IT Services bv, een fictief IT-adviesbureau, en de balans van deze onderneming. Aan de activazijde staan € 70.000 aan vaste activa, € 98.400 aan debiteuren en € 42.300 op de bank. Het balanstotaal bedraagt dus € 210.700. Aan de passivazijde staan € 53.200 aan kortlopende schulden: € 18.600 aan crediteuren, € 21.400 af te dragen btw, € 8.200 af te dragen loonheffingen en € 5.000 aan kortlopende aflossingen. Daarnaast is er een langlopende banklening van € 77.500. Het totale vreemde vermogen bedraagt daarmee € 130.700. Het eigen vermogen is € 80.000, bestaande uit € 1.000 aandelenkapitaal en € 79.000 overige reserves. De controle klopt: € 130.700 plus € 80.000 is € 210.700.

De formule is: eigen vermogen gedeeld door het totale vermogen, maal 100. Het totale vermogen is het eigen vermogen plus het vreemde vermogen en is gelijk aan het balanstotaal. Voor Merlijn is de berekening € 80.000 gedeeld door € 210.700, oftewel 38,0%. Anders gezegd: van iedere euro op de balans is 38 cent met eigen vermogen gefinancierd en 62 cent met vreemd vermogen.

Het eigen vermogen van een bv kan uit verschillende onderdelen bestaan. Er is het aandelenkapitaal en eventueel agio wanneer aandelen boven de nominale waarde zijn uitgegeven. Daarnaast zijn er reserves en ingehouden winsten, of het resultaat van het lopende boekjaar. Agio telt als eigen vermogen, maar is geen aandelenkapitaal. Deze posten staan aan de creditzijde van de balans. Boekhoudkundig is het eigen vermogen gelijk aan de activa minus de schulden.

Belangrijkste inzicht: Solvabiliteit is het eigen vermogen gedeeld door het balanstotaal. Voor Merlijn is dat € 80.000 gedeeld door € 210.700, oftewel 38,0%. Alles wat u nodig hebt, staat op de balans.

Er circuleren nog twee varianten van het kengetal. Die leveren voor dezelfde onderneming andere percentages op. De schuldgraad deelt het vreemde vermogen door het totale vermogen. De verhouding eigen vermogen/vreemd vermogen deelt het eigen vermogen door het vreemde vermogen.

Variant

Formule

Merlijn

Omgerekende gebruikelijke norm

Solvabiliteit (eigen vermogen/totaal vermogen)

Eigen vermogen / totaal vermogen × 100

38,0%

25% tot 40%

Schuldgraad

Vreemd vermogen / totaal vermogen × 100

62,0%

75% tot 60% (100 min de norm)

Eigen vermogen/vreemd vermogen

Eigen vermogen / vreemd vermogen × 100

61,2%

33,3% tot 66,7%

De gebruikte variant bepaalt welke norm erbij hoort. Verschillende varianten door elkaar halen is de meest voorkomende fout. Een website waarop staat dat ‘50% of meer gezond is’, gebruikt mogelijk eigen vermogen gedeeld door vreemd vermogen. Een bron die 25% tot 40% noemt, gebruikt doorgaans de eerste formule. De omrekening is gewone rekenkunde: als het eigen vermogen gedeeld door het totale vermogen gelijk is aan x, dan is eigen vermogen gedeeld door vreemd vermogen gelijk aan x gedeeld door één min x. Daardoor wordt 25% gelijk aan 33,3% en 40% gelijk aan 66,7%. Waar de kerncijfers in de jaarrekening staan, leest u in de jaarrekening opstellen.

Enkele praktische aandachtspunten helpen wanneer u de ratio zelf berekent. Gebruik het eigen vermogen aan het einde van de periode, inclusief het resultaat van het boekjaar, en het balanstotaal op dezelfde datum. Beide cijfers beschrijven dan hetzelfde moment. Staat het resultaat van het boekjaar afzonderlijk in uw administratie, tel dit dan bij het eigen vermogen op voordat u deelt. Vergelijk door de tijd heen steeds dezelfde grondslagen: een ratio uit de jaarrekening en een ratio uit een maandbalans zijn alleen vergelijkbaar als dezelfde posten zijn meegenomen. Hebben verliezen het eigen vermogen volledig opgesoupeerd en negatief gemaakt, dan is de solvabiliteit eveneens negatief. De gevolgen gaan dan verder dan één kengetal; bespreek de situatie eerst met uw accountant.

Wat is een goed percentage?

De gebruikelijke norm komt uit de financieringspraktijk. De Kamer van Koophandel noemt 25% tot 40% als een gezonde solvabiliteit in de ogen van financiers en benadrukt dat de norm verschilt per branche, onderneming en financier. Het is een vuistregel, geen wettelijk vereiste. Sommige bronnen hanteren een lagere ondergrens en in bepaalde sectoren zijn veel hogere percentages normaal. Houd 25% tot 40% dus aan als algemeen referentiekader; uiteindelijk bepaalt de financier wat in uw situatie acceptabel is.

Financiers leggen in leningsovereenkomsten vaak hun eigen definitie van solvabiliteit vast in zogenoemde convenanten. Die definitie kan afwijken van de standaardformule, bijvoorbeeld doordat een achtergestelde lening van de DGA geheel of gedeeltelijk als risicodragend vermogen wordt behandeld. Lees daarom uw financieringsdocumentatie. Vraag de geldverstrekker om uitleg wanneer een term niet duidelijk is, want voor de lening geldt de ratio zoals die in de overeenkomst is gedefinieerd.

Merlijn valt met 38,0% binnen de gebruikelijke bandbreedte. Een zeer hoog percentage is echter niet automatisch beter. Het kan betekenen dat een onderneming weinig vreemd vermogen inzet om te groeien, terwijl een deel van een uitbreiding mogelijk goedkoper met een lening kan worden gefinancierd. Een lage ratio wijst juist op een dunne buffer en leidt vaak tot moeilijkere gesprekken met financiers. Welke positie binnen de bandbreedte passend is, hangt af van de stabiliteit van uw inkomsten en uw toekomstplannen.

Een financier beoordeelt meer dan solvabiliteit. Hij kijkt ook of de onderneming rente en aflossing uit de kasstroom kan voldoen, naar rentabiliteit, historische resultaten en zekerheden. Een gezonde solvabiliteit kan het gesprek openen, maar beslist zelden zelfstandig over financiering. Voor een DGA is het praktische nut daarom niet om koste wat kost één percentage te halen. Belangrijker is dat u weet hoe de bv ervoor staat en veranderingen tussen opeenvolgende balansen kunt verklaren.

Waardoor de ratio in een bv verandert

Stel dat een DGA dividend wil uitkeren. Op de balans van Merlijn is goed te zien hoe iedere beslissing de solvabiliteit beïnvloedt. In de voorbeelden laten we de fiscale timing buiten beschouwing.

Eerst de aflossing van een schuld. Als Merlijn € 20.000 van de langlopende lening uit de bankmiddelen aflost, daalt het banksaldo naar € 22.300, het vreemde vermogen naar € 110.700 en het balanstotaal naar € 190.700. Het eigen vermogen blijft € 80.000. De solvabiliteit stijgt daardoor naar 42,0%. Er is geen nieuw geld ingebracht; de ratio stijgt doordat de noemer kleiner wordt. Dat is nuttig om te onthouden: schuld aflossen is een directe manier om de ratio te verbeteren, al neemt ook de beschikbare liquiditeit af.

Dan een dividend. Keert Merlijn € 30.000 contant dividend uit, dan daalt het banksaldo naar € 12.300 en het eigen vermogen naar € 50.000. Het balanstotaal wordt € 180.700 en de solvabiliteit daalt naar 27,7%. Dat is nog boven 25%, maar de ruimte is aanzienlijk kleiner. De maximale uitkering totdat precies 25% resteert, bedraagt ongeveer € 36.400. Dat volgt uit de vergelijking (€ 80.000 minus x) gedeeld door (€ 210.700 minus x) is 0,25.

Een derde mogelijkheid is specifiek relevant voor een DGA. Stel dat € 20.000 van de langlopende schuld van Merlijn bestaat uit een lening van de DGA en dat de DGA deze omzet in een kapitaalstorting. Het vreemde vermogen daalt dan naar € 110.700, het eigen vermogen stijgt naar € 100.000 en het totale vermogen blijft € 210.700. De solvabiliteit stijgt naar 47,5% zonder dat er geld van of naar de bankrekening gaat. Dit is een vereenvoudigd voorbeeld, maar het laat zien waarom leningen van de DGA van belang zijn voor de ratio. Hoe de lening zelf werkt, leest u in lenen van uw eigen bv. Hoe een bank een DGA-lening behandelt, verschilt per financier en overeenkomst. Vraag dit vooraf na.

De langzaamste en meest betrouwbare manier om de solvabiliteit te versterken is winst in de bv laten. Iedere euro winst die niet wordt uitgekeerd, vergroot het eigen vermogen. De ratio verbetert dan geleidelijk, zolang de winst in de onderneming blijft en het balanstotaal niet sneller groeit dan het eigen vermogen. Een groeiende bv kan ondanks winstgevendheid een dalende solvabiliteit hebben doordat activa en schulden samen toenemen. Door de ratio tijdens groei te volgen, ziet u of u meer winst moet reserveren, minder moet lenen of een uitkering moet uitstellen.

Wees voorzichtig met ingrepen vlak voor een kredietaanvraag die alleen bedoeld zijn om het getal mooier te maken. Betalingen aan crediteuren uitstellen of leningen herschikken kan de ratio op papier verbeteren, terwijl de kaspositie verslechtert. De balansdatum is slechts een momentopname en financiers vragen doorgaans cijfers over meerdere perioden.

Een dividend roept daarnaast een juridische vraag op. Op grond van artikel 2:216 BW kan een bv alleen uitkeren voor zover het eigen vermogen groter is dan de reserves die volgens de wet of de statuten moeten worden aangehouden. Dit wordt vaak de balanstest genoemd. Merlijn heeft in dit voorbeeld geen wettelijke of statutaire reserves, zodat die test hier niet de beperkende factor is. Vervolgens geldt de uitkeringstest: het bestuur moet goedkeuring weigeren als het weet of redelijkerwijs behoort te voorzien dat de bv na de uitkering niet kan blijven voortgaan met het betalen van haar opeisbare schulden. Bestuurders die een uitkering goedkeuren terwijl zij die hadden moeten weigeren, kunnen hoofdelijk aansprakelijk zijn voor het daardoor ontstane tekort. Een aandeelhouder die de uitkering ontving terwijl hij het betalingsprobleem kende of redelijkerwijs moest voorzien, kan tot terugbetaling worden verplicht, tot maximaal het ontvangen bedrag. Het bestuur moet dus vooruitkijken naar schulden die opeisbaar worden, niet alleen naar schulden die al opeisbaar zijn. Bij een eenpersoons-bv is de DGA meestal zowel bestuurder als aandeelhouder, zodat beide rollen relevant zijn.

Solvabiliteit is een financiële maatstaf van financiers en niet de wettelijke uitkeringstest. Een dividend kan de ratio ruim binnen de gebruikelijke norm laten en toch juridisch onverantwoord zijn. De wettelijke vraag is immers of de bv haar opeisbare schulden kan blijven betalen, niet welk percentage van de balans uit eigen vermogen bestaat.

Let op: Een dividend kan voldoen aan de norm van de financier en toch niet door de wettelijke uitkeringstest komen. Het bestuur moet beoordelen of de bv haar opeisbare schulden kan blijven betalen. Bij Merlijn resteert na een dividend van € 30.000 slechts € 12.300 op de bank, terwijl € 34.600 aan btw, loonheffingen en aflossingen verschuldigd wordt. Dat geldt ondanks de € 98.400 aan debiteuren die naar verwachting nog geld zullen opleveren.

Die € 34.600 bestaat uit € 21.400 btw, € 8.200 loonheffingen en € 5.000 aflossingen. Of een bedrag beter als dividend of als salaris kan worden uitgekeerd, is een afzonderlijke afweging. Lees daarover DGA-salaris of dividend. Tien fiscale acties voor oprichters van een Nederlandse bv behandelt de aandachtspunten rond het jaareinde.

Solvabiliteit gebruiken en volgen

U hebt maandelijks maar twee cijfers nodig: het eigen vermogen en het balanstotaal. Met die gegevens is de solvabiliteit één deling en kunt u volgen hoe het getal met de onderneming mee verandert. Controleer de ratio vóór een financieringsaanvraag, omdat de geldverstrekker dat ook zal doen, en vóór een dividenduitkering, omdat de bestuursbeslissing op een breder beeld moet rusten dan alleen deze ratio.

Drie gewoonten maken het kengetal bruikbaar. Vergelijk uw uitkomst met de definitie van uw eigen financier, want die is contractueel bepalend. Volg de ontwikkeling en niet alleen één meetmoment: een ratio die drie kwartalen achter elkaar daalt, vertelt meer dan één losse uitkomst van 30%. Reken bovendien een voorgenomen dividend of aflossing vooraf door, zoals in de voorbeelden hierboven, zodat u de gevolgen kent voordat het geld wordt overgemaakt.

Voor een dividend betekent dit in de praktijk vier controles. Bereken eerst de ratio na de uitkering, volgens de definitie van de financier als er een lening loopt. Controleer vervolgens de liquiditeitsprognose, inclusief belastingen, loonheffingen en aflossingen die binnenkort opeisbaar worden. Leg daarna de afweging van het bestuur bij de uitkeringstest schriftelijk vast. De wet schrijft geen specifiek formulier voor, maar een duidelijke vastlegging helpt aantonen welke informatie het bestuur heeft beoordeeld. Bespreek de uitkering ten slotte met uw accountant wanneer de cijfers dicht bij een grens liggen.

Neno houdt de balans actueel terwijl transacties worden verwerkt. Daardoor zijn het eigen vermogen en het balanstotaal steeds beschikbaar voor de berekening. Wilt u uw eigen ratio zo volgen, boek dan een demo of bekijk boekhouding en salarisadministratie. De bredere reeks maandelijkse kengetallen behandelen we in onze gids over managementrapportages. Vraag uw accountant of financier om advies over convenantdefinities en beslissingen die een lening raken. We kunnen u ook helpen bij het oprichten van uw bv.

Veelgestelde vragen

Wat is solvabiliteit in eenvoudige woorden?

Solvabiliteit is het deel van het totale vermogen van uw bv dat met eigen vermogen is gefinancierd. Een solvabiliteit van 38,0% betekent dat van iedere euro op de balans 38 cent eigen vermogen is en de rest met vreemd vermogen is gefinancierd. Het percentage beschrijft de buffer die schuldeisers op langere termijn beschermt.

Hoe bereken ik de solvabiliteit?

Deel het eigen vermogen door het totale vermogen en vermenigvuldig de uitkomst met 100. Het totale vermogen is het eigen vermogen plus het vreemde vermogen en is gelijk aan het balanstotaal. Bij € 80.000 eigen vermogen en een balanstotaal van € 210.700 is de solvabiliteit 38,0%.

Waar vind ik het eigen vermogen en het balanstotaal?

Beide bedragen staan op de balans. Het eigen vermogen staat aan de creditzijde. Het balanstotaal is de som van de activa en is per definitie gelijk aan de som van de passiva. De bedragen staan ook bij de kerncijfers van de jaarrekening.

Wat is een goede solvabiliteit voor een bv?

Financiers beschouwen 25% tot 40% vaak als gezond, al verschillen de normen per branche, onderneming en geldverstrekker. Het is een vuistregel en geen wettelijke eis. Uw financier kan in de leningsovereenkomst een eigen definitie en grens hanteren.

Wat is het verschil tussen solvabiliteit en liquiditeit?

Solvabiliteit gaat over de lange termijn en laat zien welk deel van de onderneming met eigen vermogen is gefinancierd. Liquiditeit gaat over de korte termijn: kunt u schulden die binnenkort opeisbaar worden betalen uit liquide middelen en vlottende activa? Een onderneming kan op het ene punt sterk en op het andere zwak zijn.

Waarom noemen twee websites verschillende normen?

Vaak gebruiken zij verschillende formules. Eigen vermogen gedeeld door het totale vermogen, de schuldgraad en eigen vermogen gedeeld door vreemd vermogen leveren voor dezelfde onderneming verschillende percentages op. Een norm van 25% tot 40% volgens de eerste formule komt overeen met 33,3% tot 66,7% volgens de derde.

Verlaagt een dividend mijn solvabiliteit?

Ja. Een dividend in geld verlaagt zowel het eigen vermogen als de activa met hetzelfde bedrag, waardoor de ratio daalt. Op de balans van Merlijn verlaagt een dividend van € 30.000 de solvabiliteit van 38,0% naar 27,7%. De wettelijke uitkeringstest staat los van deze financiële ratio.

Hoe kan ik mijn solvabiliteit verbeteren?

Laat winst in de onderneming, los schulden af of breng extra eigen vermogen in. Een aflossing van € 20.000 uit bankmiddelen verhoogt Merlijn van 38,0% naar 42,0%, omdat het balanstotaal daalt terwijl het eigen vermogen gelijk blijft. Een omzetting van een DGA-lening in een kapitaalstorting verhoogt het eigen vermogen rechtstreeks.

Telt een lening van de DGA als eigen of vreemd vermogen?

Op de balans is een DGA-lening vreemd vermogen, tenzij zij rechtsgeldig in eigen vermogen wordt omgezet. Een financier kan een achtergestelde DGA-lening voor de berekening van een convenant anders behandelen. Dat hangt af van de leningsovereenkomst en de definitie van de financier; vraag dit na voordat u op een bepaalde behandeling rekent.

Heeft een bv een minimumaandelenkapitaal nodig?

Nee. Sinds de invoering van de Flex-bv op 1 oktober 2012 geldt voor een bv geen wettelijk minimumaandelenkapitaal meer. Daardoor zegt alleen het nominale aandelenkapitaal weinig over de werkelijke buffer; het totale eigen vermogen op de balans is daarvoor veel relevanter.

Portrait of Nick
Portrait of Nick

Written by

Nick Knuppe

CEO en oprichter

Wij regelen de administratie. Jij runt je bedrijf.

Wij regelen de administratie. Jij runt je bedrijf.

Wij regelen de administratie. Jij runt je bedrijf.